Huisnummer art nouveau: de erfenis van Horta op uw Brusselse of Vlaamse gevel

In Brussel is een adres nooit zomaar een administratief detail geweest. In de art-nouveauwijken staat het huisnummer op een klein schijfje gekleurde keramiek dat in de gevel is gemetseld, een cabochon in de tinten van honing, pauwenblauw of amandelgroen, dat de plantaardige lijnen van de voorgevel voortzet. Die erfenis van Victor Horta en zijn tijdgenoten leeft nog altijd, en u brengt ze vandaag terug met een handbeschilderd keramisch nummer. Hieronder leest u wat een huisnummer art nouveau precies is, waarom het cabochon er het hart van vormt, en hoe u die sfeer teruggeeft aan uw eigen gevel, waar u ook in Vlaanderen of Brussel woont.

Het Brusselse art nouveau: een grammatica van de gevel

Brussel is een van de wereldhoofdsteden van de art nouveau. Tussen 1893 en de Eerste Wereldoorlog tooiden architecten als Victor Horta, Paul Hankar en Ernest Blerot de stad met gevels die niets van de rechte lijn moesten weten. Het smeedijzer kronkelt als een plantenstengel, de blauwe hardsteen gaat in gesprek met de baksteen, en vooral: de kleur doet haar intrede op straat.

Die grammatica rust op een paar terugkerende motieven die elke liefhebber van erfgoed meteen herkent:

• De plantaardige krul, de zogenaamde zweepslag, die door het balkonijzer en de bovenlichten golft.
• Het sgraffito, een muurschildering die in een gekleurde pleisterlaag is gekrast, vaak bovenaan de gevel, waar irissen, zonnebloemen en vrouwenfiguren bloeien.
• Het keramische cabochon, een geëmailleerd schijfje of ruitje dat in het metselwerk is gezet en het licht vangt als een juweel.

Deze drie elementen zijn niet zomaar versiering: ze brengen het ambacht rechtstreeks in de muur. Het Brusselse herenhuis, vaak smal en hoog, wordt zo een uniek, gesigneerd stuk. Het huisnummer, het cijfer dat de gemeente toekent, vindt daar heel natuurlijk zijn plaats binnen de compositie, beschilderd en in de oven gebakken zoals de rest.

Het cabochon: het schijfje dat alles kleur gaf

Het cabochon is wellicht het meest toegankelijke gebaar uit heel deze vormentaal, en ook het ontroerendste. U hebt geen volledige villa van Horta nodig om er een te plaatsen: een stuk muur en zin in kleur volstaan. Het is een rondje gebakken aarde, geëmailleerd in een heldere tint, dat op ooghoogte in de gevel wordt verankerd.

Op de art-nouveaugevels van Sint-Gillis, Elsene of Schaarbeek vindt u ze los, in een fries rond een deur, of net gekoppeld aan het huisnummer. Hun kracht zit in de materie: een diepe kleur, door de bakking tot glas versmolten, die het licht heel anders vangt dan verf of bedrukt plaatmateriaal. ’s Avonds, als de straatverlichting aanspringt, licht het email op en tekent het cijfer zich zacht af tegen de baksteen. Een eeuw later glanzen die cabochons nog altijd.

Het is precies die materie die wij bewerken. Elk cabochon voor de gevel wordt in ons atelier geëmailleerd, met de hand beschilderd en daarna in de oven gebakken, zodat kleur en glazuur tot één enkel oppervlak versmelten. Dit heeft niets van een sticker of een geprinte plaat: het is een klein keramisch kunstwerk, stuk voor stuk met de hand gemaakt.

Keramiek, de materie van de art nouveau

Wie de art-nouveausfeer wil, komt onvermijdelijk bij keramiek uit, en dat is geen toeval. De pioniers kozen die materie om haar diepte: een geëmailleerd schijfje vangt het licht zoals geen enkele verf of plaat dat kan, en de hand van de maker blijft zichtbaar in elke lijn. Vergelijk even met de dragers die u vandaag in de winkel vindt.

Leisteen oogt chic, maar verkleurt en bladdert af onder onze wisselvallige winters. Kunststof en pvc vergelen na een paar seizoenen zon. Geprinte vinyl of een gelakte plaat lijkt scherp op de foto, maar de inkt verschiet en de folie laat na verloop van tijd los aan de randen. Naast het metselwerk van een oude gevel valt zo’n drager al snel uit de toon.

Keramiek hoort tot een heel andere familie. De kleur ís het email: met de hand aangebracht en samen met de tegel in de oven gebakken, dus ze zit in de materie en niet erop. En omdat elk stuk met de hand wordt beschilderd, is uw nummer een unicum: geen twee cabochons zijn identiek, precies zoals bij de originelen van meer dan honderd jaar geleden. Een vochtige doek volstaat om het email weer te laten glanzen.

Uw huisnummer art nouveau, van cijfer tot naambord

De mooiste manier om de art-nouveaugeest terug te brengen, is beginnen bij het adres zelf. Een huisnummer met cabochon op een enkele keramische tegel kost 59 €, het handbeschilderde cabochon inbegrepen. We tekenen het cijfer in de plantaardige lijn van de periode, met de kleuren die u kiest, en stemmen het af op de tint van uw baksteen of hardsteen.

Woont u in een herenhuis of een gerenoveerde villa, dan wilt u de naam van het huis misschien liever tonen dan een cijfer. Een huisnaambord in dezelfde stijl kost 159 € en geeft uw gevel meteen die verhalende, gesigneerde toets die zo eigen is aan de art nouveau. Een bijpassend welkomstbordje voor bij de deur kost 90 €. Veel mensen kiezen trouwens voor het cijfer en het bordje samen, zodat de hele toegang, van de straat tot aan de voordeur, in dezelfde hand is getekend.

Wilt u verder gaan dan het adres, dan kan het cabochon ook een hele compositie worden. Een keramische gevelfries rond de deur of onder het raam, op maat en op aanvraag geprijsd volgens de oppervlakte, maakt het mogelijk om de zweepslag en de bloemmotieven van weleer echt terug te brengen. Zo krijgt u niet één accent, maar een gevel die opnieuw een verhaal vertelt.

Praktisch: het cijfer, de gemeente en de levering

Een terechte vraag: mag u het officiële nummer zomaar vervangen? In de meeste gevallen wel. Het huisnummer blijft het cijfer dat uw gemeente heeft toegekend, u verandert enkel de drager. Het moet gewoon goed leesbaar blijven vanaf de straat. De precieze regels hangen af van uw gemeente, dus informeer even bij twijfel, zeker in een beschermd stadsgezicht of een geklasseerde wijk. Wij maken exact het cijfer dat u doorgeeft, u hoeft dus niets te wijzigen aan uw adres zelf.

De levering is even eenvoudig. Ons atelier ligt vlak bij Parijs, en omdat België tot de Europese Unie behoort, komt uw pakje even vlot bij u aan als binnen Frankrijk. De prijzen staan in euro, precies zoals op de site, en u hoeft zelf niets te regelen. U ontvangt uw huisnummer goed verpakt en klaar om te plaatsen, of u nu in Antwerpen, Gent, Leuven, Brugge of een Nederlandstalige straat in Brussel woont.

En omdat elk stuk met de hand wordt beschilderd, begint alles bij een gesprek. Vertel ons welk cijfer of welke naam u wenst, in welke kleuren, en bij welke gevel het moet passen. Wij zetten dat om in een tekening voordat we iets bakken, zodat u precies ziet wat u krijgt.

Zin om de sfeer van Horta terug te brengen op uw eigen gevel? Stuur ons uw idee en ontvang een gratis ontwerp, zonder verplichting. We antwoorden doorgaans binnen het kwartier, en samen maken we van uw adres opnieuw een klein stukje kunst.